Wielka Piątek Męki Pańskiej

         Wielki Piątek to dzień żałoby, bez mszy, w całości poświęcony liturgii słowa i adoracji krzyża.
W kościołach polskich, austriackich i bawarskich odsłaniano symboliczne Groby Chrystusa, w innych krajach zwyczaj nie był rozpowszechniony, choć znany był we Francji i Anglii. W Kościele Augsburskim i w Polsce do grobu składano Najświętszy Sakrament, we Francji i Anglii krzyż lub figurę umęczonego Chrystusa. Od XI wieku w Polsce do grobu kładzie się Najświętszy Sakrament i figurę. W tradycji polskiej zwyczaj przetrwał, wykształciła się też tradycja zaciągania przy grobach honorowych straży.
Z czasem w przygotowaniach grobów czynnie uczestniczyli wierni, wśród dekoracji pojawiły się symbole narodowe, a zwyczaj odwiedzania wszystkich grobów stał się powszechną formą towarzyskich spotkań. Wykorzystywano go w celach charytatywnych organizując w pobliżu grobów liczne kwesty.
Przez długie lata przy Grobach Pańskich w tym dniu pojawiały się procesje zakapturzonych, biczujących się kapników, odzianych w białe lub czarne habity ozdobione symbolami śmierci i napisami "memento mori". Mimo zakazów Kościoła, praktyki te były powszechne jeszcze przez długi czas.
W Wielki Piątek odbywały się misteria pasyjne, zwane kalwariami, odtwarzające wydarzenia od wjazdu Jezusa do Jerozolimy do ukrzyżowania.
Tradycja kalwarii wywodzi się z czasów wczesnego średniowiecza, gdy wierni odbywali pielgrzymki do Ziemi Świętej, by przejść szlakiem męki Chrystusa.
Dziś trudno stwierdzić, z jakiego powodu stworzono pierwszą replikę jerozolimskiej Drogi Krzyżowej. Domniemywać można, że był to akt spełnienia złożonego ślubu pielgrzymki, której z jakiś przyczyn nie można było odbyć w sposób naturalny, lub chęć kroczenia drogą Chrystusa i odtworzenia miejsc tak ważnych dla chrześcijan w realiach własnego świata. Prawdopodobnie u podłoża leżała działalność Zakonu Bożogrobców, szerzącego kult Świętego Grobu a powołanego w XI wieku dla obrony Grobu Chrystusa i pieczy nad pątnikami. Wraz z pojawiającymi się klasztorami Stróżów Świętego Grobu Chrystusa przybywało kaplic "Grobu Chrystusa"